Phạm Chí Dũng
Người Việt
Tháng
Mười năm nay, Ủy Ban Pháp Luật Quốc Hội Việt Nam bất ngờ đề nghị cơ
quan hành pháp xem xét sớm trình dự án Luật Biểu Tình để “đảm bảo quyền
công dân và tạo hành lang pháp lý cho việc khiếu nại, tố cáo đông
người.” Đây là lần thứ hai chính thức và lần thứ ba trong năm có yêu cầu
về “trả nợ” này.
Thống nhất của bất nhất
Quốc Hội Việt
Nam giống như một thể thống nhất của rất nhiều bất nhất. Chỉ tính riêng
các luật liên quan mật thiết đến quyền con người như Luật Về Hội, Luật
Biểu Tình, cơ quan được xem là “tối cao về quyền dân” này đã gánh món nợ
suốt gần một phần tư thế kỷ qua kể từ Hiến Pháp “đủ thứ tự do” năm
1992.
Trong suốt
chiều dài bất nhất trên, Luật Biểu Tình là quá tiêu biểu của màu sắc dân
túy “cho – không cho – lại cho – lại không cho…”
Trong năm gần
nhất – 2016, vào đầu năm Quốc Hội còn “quyết liệt” yêu cầu chính phủ
Nguyễn Tấn Dũng phải trình Dự Luật Biểu Tình, nhưng kết quả bẽ bàng sau
đó là chính Thủ Tướng Dũng đã chỉ đạo “không trình,” để rốt cuộc vụ việc
lặn không sủi tăm – gần tương tự tình cảnh “biến mất” âm thầm đến kỳ lạ
của ông Nguyễn Tấn Dũng trong và sau Đại Hội 12 của đảng cầm quyền.
Trong khi Quốc
Hội như ngủ vùi giữa hai kỳ bầu bán và tuyên thệ không mệt mỏi vào Tháng
Ba và Tháng Bảy năm nay, chẳng còn thấy một đại biểu nào của khóa trước
và khóa sau nhắc tới Luật Biểu tình, nhất là khi Bộ Công An – cơ quan
vừa có chức năng “đàn áp biểu tình” của dân vừa được giao soạn thảo văn
bản luật này – vẫn chẳng chịu trình ra dự luật nào cho phép công dân
xuống đường.
Chỉ sau cuộc
biểu tình bảo vệ môi trường lên đến hàng chục ngàn người diễn ra vào
Tháng Năm năm 2016 tại Sài Gòn, Hà Nội và một số tỉnh thành khác, mới
xuất hiện một số ý kiến trong nội bộ đảng cho rằng trước sau gì cũng
phải ban hành Luật Biểu Tình, bởi nếu không có luật thì “làm sao quản
được nó” (ý nói quản lý người biểu tình).
“Đã kêu là phải
ra Luật Biểu Tình đi. Không có luật mà nó cứ kéo đi rần rần thế này thì
lấy gì mà xử nó?” – có người thuật lại lời than vãn của một quan chức
trong một cuộc họp “sơ kết” sau những cuộc biểu tình “cá chết Formosa”
vào Tháng Năm, 2016.
Nhưng bàn tới
bàn lui mà vẫn không một quan chức có trách nhiệm nào dám đưa đầu ra
“quyết.” Hiện tượng tâm lý chính trị học này cho thấy chính quyền quá lo
sợ trước làn sóng biểu tình ở nhiều vùng đất nước của quá nhiều người
dân đói nghèo bất chấp có Luật Biểu Tình hay không.
“Xuống đường, rồi muốn ra sao thì ra”
Quả thế, đói
quá lâu sẽ hết đói. Phong trào biểu tình miền Trung năm 2016 là một hiện
tượng sinh học quên phắt cảm giác đói luật.
Cuối cùng, bánh
vẽ Luật Biểu Tình đã công nhiên trở thành một thứ phế thải. Cuối cùng,
người dân Việt Nam đã tự động xuống đường mà bất cần một khung luật nào
cho phép. Từ năm 2015 đến nay, hàng loạt cuộc biểu tình đông đảo bảo vệ
cây xanh ở Hà Nội, phản đối chính sách không cho nhận trợ cấp một lần ở
Sài Gòn, và “cá chết Formosa” trên một diện tích trải rộng của quốc gia…
là bằng chứng bất cần về tâm thế “Xuống đường, rồi muốn ra sao thì ra”
của nhiều người dân không còn gì để mất.
Khác nhiều với
không khí thụ động vào những năm trước, càng về sau này càng đã chứng
kiến sự chuyển biến tâm thế của lớp dân chúng chịu thiệt hại lớn – từ
đòi quyền tự do biểu tình theo đường ray Hiến Pháp sang tâm thế vượt qua
sợ hãi để tự thể hiện một nhu cầu đã bị dồn ép vào tận chân tường.
Từ Tháng Sáu,
2016 đến nay, phong trào biểu tình miền Trung đã bùng nổ và vượt thoát
những chế áp của hàng rào cảnh sát, quân đội, để nếu muốn thì hoàn toàn
có thể “san bằng Formosa.” Tuy nhiên, các linh mục vẫn giữ cho khối biểu
tình tinh thần ôn hòa.
Ngày 2 Tháng
Mười, 2016 đã biến thành cao điểm chưa phải là đỉnh điểm. Một cuộc biểu
tình “chiếm Formosa” lên đến hàng chục ngàn giáo dân Kỳ Anh đã bùng nổ
trước cửa và trên tường thành nhà máy Formosa Hà Tĩnh. Đây là cuộc biểu
tình quy mô nhất, chuyên nghiệp nhất và hiệu quả nhất mà lực lượng giáo
dân – ngư dân tổ chức được ở miền Trung. Thậm chí lần đầu tiên người dân
chứng kiến lực lượng sắc phục cảnh sát cơ động phải cởi áo vứt nón bỏ
chạy trước khí thế ngùn ngụt từ đám đông phẫn nộ.
Trong cơn phẫn
nộ và bế tắc tận cùng, trong nỗi thất vọng vượt quá giới hạn trước một
chế độ đặc trưng quá tham nhũng, độc đoán và khiến phát sinh đủ thứ hậu
quả xã hội trầm kha, ngày càng có thêm nhiều người dân vượt qua nỗi sợ
của mình để bước ra đường, mở miệng và thét to những gì họ muốn, không
cần biết đến nội bộ chính quyền “còn nhiều ý kiến khác nhau về dự Luật
Biểu Tình…”
Trong khi đó,
công an chẳng biết phải làm gì để “siết” nữa. Từ lâu, những đòn phép đối
phó với phong trào biểu tình dân oan từ năm 2007 và biểu tình chính trị
từ năm 2011 đã được tung ra hết: trên hết là thói trấn áp và “biện pháp
nghiệp vụ” của ngành công an, sau đó là Luật Giao Thông Đường Bộ, Luật
Hình Sự về “gây rối trật tự công cộng,” kể cả những điều luật khắc
nghiệt chính trị như “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” (258), “tuyên
truyền chống nhà nước” (88), “lật đổ chính quyền nhân dân” (79) đã từ
lâu được dùng để áp chế giới bất đồng chính kiến nhưng chỉ khiến tiếp
biến “bắt một sinh mười.”
Chỉ vài ngày
sau cuộc biểu tình “chiếm Formosa” của dân chúng Kỳ Anh, Ủy Ban Pháp
Luật của Quốc Hội bất ngờ đề nghị cơ quan hành pháp xem xét sớm trình dự
án Luật Biểu Tình để “đảm bảo quyền công dân và tạo hành lang pháp lý
cho việc khiếu nại, tố cáo đông người.” Đây là lần thứ hai chính thức và
lần thứ ba trong năm có yêu cầu về “trả nợ” này.
Lẽ nào Quốc
Hội, mà ai cũng hiểu rằng đứng sau đó là đảng “cầm tay chỉ việc,” lại
mong muốn có Luật Biểu Tình vì “nợ nhân dân đã quá lâu?”
Không còn dừng được!
Một khi nỗi bức
bối và phản ứng của dân đã vượt giới hạn của chính quyền, não trạng
giới cầm quyền bắt đầu thay đổi sang một hướng đối phó mới.
Ngoài động tác bắt bớ để răn đe, phương tiện “pháp quyền xã hội chủ nghĩa” còn lại là Luật Biểu Tình.
Giới dư luận
viên – vốn hung hăng nhất trong giọng điệu “ra luật để có cớ quậy à?”
cùng những chiến dịch lên án và mạt sát dân oan khiếu kiện, người dân
biểu tình chống Trung Quốc – lúc này lại đang vội vã đánh tiếng: “Cần
lắm Luật Biểu Tình.”
“Chính vì không
có luật nên mới xảy ra bạo loạn, gây rối và ta lúng túng trong xử lý” –
một luận điểm ngày càng chiếm đa số trong giới quan chức phải chường
mặt ra đường trước đám đông phẫn uất.
Cuộc biểu tình
của hàng vạn giáo dân – ngư dân miền Trung vào năm 2016 hẳn đã gieo vào
nội bộ đảng nỗi sợ hãi khôn tận: hai dự luật về hội và tín ngưỡng tôn
giáo bất chợt được những quan chức giấu mặt nào đó nhét vào hàng loạt
nội dung hoàn toàn ngược ngạo với các quyền tự do lập hội và tự do tôn
giáo mà đã hiển thị trong Hiến Pháp “Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam.”
Một khả năng
tréo ngoe có thể xảy ra vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2017: không phải
giới đấu tranh nhân quyền và người dân, mà chính quyền mới là chủ thể
“mót” luật Biểu tình nhất.
Phải có Luật Biểu Tình. Có luật mới “xử được nó!”
Đó có thể là lý
do để bà Nguyễn Thị Kim Ngân – chủ tịch Quốc Hội – sẽ “gật” với Luật
Biểu Tình như môt định chế luật bổ sung bất thường của Ủy Ban Thường Vụ
Quốc Hội, cho dù chỉ mới vào Tháng Tám, 2016, chính bà Ngân đã bác dự
luật này với lý do “làm rối loạn đất nước” mà sau đó bị dư luận chỉ
trích ghê gớm.
Chỉ có điều, ra
luật rồi nhưng có “quản” được hay không lại là một chuyện khác hẳn. Đói
quá lâu đã hết đói. Formosa Hà Tĩnh đã biến thành giọt nước tràn ly
khiến các cuộc biểu tình không cần luật của dân nghèo và nạn nhân chính
sách ở Việt Nam sẽ không bao giờ dừng được nữa.
0 comments :
Post a Comment