Phụ nữ Can đảm Quốc tế
VOA
- Những hoạt động đẩy một phụ nữ trẻ tại Việt Nam vào vòng lao lý lại
mang về cho cô Giải Phụ nữ Can đảm Quốc tế từ nửa vòng trái đất bên kia.
Đó là hành trình chông gai, đẫm nước mắt, đánh đổi sự nghiệp, hạnh phúc
gia đình, và cả sự tự do của bà mẹ đơn thân Nguyễn Ngọc Như Quỳnh,
người được thế giới biết đến với bút danh blogger Mẹ Nấm.
Như Quỳnh là người Việt Nam duy nhất có tên trong danh sách 13 phụ nữ
trên toàn cầu được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vinh danh Giải Phụ nữ Can đảm
Quốc tế năm 2017.
Khác với những người bạn trong danh sách được vinh danh Giải thưởng năm
nay, người phụ nữ Việt Nam này khiến mọi người quan tâm không chỉ vì cô
là người nhận Giải vắng mặt duy nhất trong buổi lễ vinh danh, mà cô là
người duy nhất trong số những người nhận Giải năm nay đang bị giam cầm.
Phát ngôn nhân Văn phòng phụ trách Đông Á-Thái Bình Dương trong Bộ Ngoại
giao Mỹ, Grace Choi, nhấn mạnh sự dấn thân của Quỳnh phơi bày tham
nhũng, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và báo cáo vi phạm nhân
quyền tại Việt Nam truyền cảm hứng cho giới hoạt động khắp nơi, và nhờ
đó, cô trở thành một trong những nhà hoạt động trên mạng nổi tiếng nhất
của Việt Nam.
Bà Choi cho biết Hoa Kỳ nhất mực kêu gọi chính phủ Việt Nam phóng thích
Quỳnh ngay lập tức. Vẫn theo lời bà, sự công nhận quốc tế dành cho lòng
can đảm của Quỳnh sẽ giúp mọi người lưu tâm đến việc làm của cô và hy
vọng Giải thưởng này sẽ càng nêu bật vấn đề về tự do ngôn luận tại Việt
Nam.
‘Tội nhân’ tại Việt Nam
Cách đây vài tháng, cái tên Mẹ Nấm từng khuấy động chú ý công luận khi
cô bị công anh tỉnh Khánh Hòa khởi tố, bắt tạm giam hôm 10/10/2016 với
cáo buộc “tuyên truyền chống phá nhà nước,” theo điều 88 Bộ luật Hình sự
Việt Nam.
Trong số những ‘chứng cứ phạm tội’ thu giữ tại nhà Mẹ Nấm được truyền
thông nhà nước đăng tải có những biểu ngữ như “Cá cần nước sạch, Nước
cần minh bạch”, “Khởi tố Formosa”, những khẩu hiệu chống Trung Quốc xâm
lược, cùng tập hồ sơ “Chấm dứt nạn công an giết dân thường” với dữ liệu
về 31 người chết trong khi bị công an giam giữ được tổng hợp từ báo chí
nhà nước.
Vụ bắt giữ ngay lập tức khơi dậy làn sóng phản đối từ giới hoạt động nhân quyền trong lẫn ngoài nước và cộng đồng quốc tế.
Hoa Kỳ và các nước Châu Âu ngay lập tức đã lên tiếng bày tỏ “quan ngại
sâu sắc” về vụ bắt giữ Mẹ Nấm và kêu gọi phóng thích cô ngay lập tức.
Mẹ Nấm là ai?
Xuất thân từ một gia đình lao động nghèo, cô gái sinh năm 1979 của thành
phố biển Nha Trang theo đuổi niềm đam mê học ngoại ngữ và mộng đi đây
đi đó làm hành trang vào đời.
Cảnh nhà đơn chiếc, một mẹ một con, khiến Quỳnh phải bỏ ngang ngành học
báo chí ở Sài Gòn về học khoa Anh Văn, trường Cao đẳng Sư phạm Nha
Trang. Tốt nghiệp cử nhân Anh Văn, cô chấp cánh ước mơ chu du và khám
phá thế giới xung quanh bằng nghề hướng dẫn viên du lịch trước khi mở
công ty lữ hành cùng với một người bạn.
Vốn tiếng Anh từ 4 năm đại học, cơ hội được tiếp xúc nhiều người nước
ngoài trong nghề tour guide đã thôi thúc cô gái miền biển làm quen với
internet để trao dồi kiến thức. Và internet chính là bệ phóng đưa cô
vượt khỏi không gian thông tin bó hẹp, trải tầm nhìn ra thế giới xung
quanh, mở rộng hiểu biết và nhận thức về những gì bị bưng bít.
Từ sự tìm hiểu đó, cô bắt đầu thực hiện những chuyến đi tự mình khám phá
thực-hư. Những chuyến đi trốn nhà, tự bỏ tiền túi, dù là thăm các nạn
nhân bị tra tấn nhục hình hay đi thực tế tận Lý Sơn để chứng kiến ngư
dân Việt chống chọi với tàu Trung Quốc đều đã góp một phần không nhỏ
trong quyết tâm của Quỳnh phải lên tiếng vì lẽ phải.
Cô bắt đầu viết blog với bút danh Mẹ Nấm từ năm 2006, dùng truyền thông
xã hội để phản đối bất công, tham nhũng, và vi phạm nhân quyền tại Việt
Nam, đấu tranh cho những người không có tiếng nói trong xã hội.
Những hoạt động này đã khiến Mẹ Nấm bị ‘nhập kho’ rất nhiều lần, nhưng
có thể nói lần bắt giữ vào tháng 9 năm 2009 với cáo buộc ‘lợi dụng quyền
tự do dân chủ xâm phạm lợi ích nhà nước’ sau các hoạt động chống Trung
Quốc là một ‘dấu mốc.’
Cũng từ đó, sự nghiệp kinh doanh của Quỳnh suy sụp, công ty lữ hành phải
dẹp tiệm, hạnh phúc gia đình đổ vỡ lúc con gái đầu lòng, bé Nấm, vừa
lên 3. Mẹ con, bà cháu dắt díu nhau làm đủ mọi nghề để kiếm sống, từ bán
nước mía, bò bía, cá kho, cho tới phở gõ. Cuộc sống chật vật nhưng
Quỳnh không sống cho riêng mình, cô vẫn lặn lội, vẫn dấn thân vì một xã
hội có nhân quyền. Bé Gấu, kết quả cuộc hôn nhân thứ nhì, cũng không
được sống trong vòng tay bố mẹ như người chị Nấm, cũng bởi vì Mẹ Nấm vẫn
tất bật với những hoạt động bị xem là ‘ăn cơm nhà gác ngà voi’ trong xã
hội Việt Nam.
Những chuyến con đi lặng lẽ không hề báo trước, những lần đi tìm con ở
các đồn công an, những đêm dài thao thức vì sự an nguy của con ‘thân gái
dặm trường’ là tất cả những gì bà Nguyễn Thị Tuyết Lan, mẹ của Quỳnh,
có thể xâu chuỗi lại khi kể về con gái mình.
Bà Lan kể từ ngày công an ập vào nhà bắt Quỳnh, bà cháu luôn sống trong
nỗi sợ hãi. Bà ngoại của Quỳnh, năm nay ngoài 90, luôn giật mình hoảng
hốt mỗi khi nghe tiếng động ngoài cửa. Bé Nấm trở nên lầm lũi ít nói.
Còn bé Gấu liên tục khóc đòi mẹ và giục bà gọi mẹ về. “Cuộc sống của
chúng tôi thật sự khó khăn và bị đe dọa khi thiếu vắng Quỳnh,” bà Lan
chia sẻ.
Những hình ảnh cuối cùng của Mẹ Nấm trước khi bị bắt lần này là những
bức hình chụp với hai con, bé Nấm 10 tuổi, bé Gấu 4 tuổi, mang khẩu hiệu
phản đối Formosa, kêu gọi bảo vệ môi trường, và yêu cầu giải quyết minh
bạch thảm họa hủy diệt môi trường biển miền Trung.
Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, sinh năm 1979, điều phối viên của Mạng lưới
Blogger Việt Nam, cũng là phụ nữ Châu Á đầu tiên được nhận giải thưởng
của tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế Civil Rights Defenders có trụ sở
tại Thụy Điển hồi năm 2015 vì những đóng góp bảo vệ dân quyền, nhân
quyền trong nước.
Giải Phụ nữ Can đảm Quốc tế là giải thưởng hằng năm của Bộ Ngoại giao Mỹ
vinh danh các phụ nữ trên thế giới đã chứng tỏ lòng quả cảm ngoại hạng
cũng như khả năng lãnh đạo trong việc cổ súy nhân quyền và đặc biệt là
nữ quyền, bất chấp gian nguy cho cá nhân. Giải này được thành lập từ năm
2007. Năm 2013, blogger Tạ Phong Tần của Việt Nam từng được vinh danh
Giải này khiếm diện trong lúc bà đang thọ án tù 10 năm tại Việt Nam vì
tội danh ‘tuyên truyền chống nhà nước.’
Từ nước mắt đến vinh quang, con đường đầy chông gai của nhà hoạt động xã hội Nguyễn Ngọc Như Quỳnh xem ra đích đến vẫn còn xa.
Bà Lan nói con bà sẽ không có tội nếu được sống trong một quốc gia tự
do, tôn trọng nhân quyền. Và đối với bà, đó cũng chính là ý nghĩa cốt
lõi của Giải Phụ nữ Can đảm Quốc tế mà Bộ Ngoại giao Mỹ trao tặng con
gái bà năm nay.
0 comments :
Post a Comment